Beskid Niski 2020/2

wrzesień 2020
Kąty kolonia - OOS Kamień - Krempna - Przeł. Hałbowska - Kotań - Świątkowa Wielka - Świerzowa Ruska

Zielony szlak z Kątów prowadzi przez Obszar Ochrony Ścisłej MPN " Kamień " do Krempnej.  XVIII wieczna cerkiew w Krempnej wspaniale odrestaurowana, z kompletnym ikonostasem z 1835 roku i fragmentami ( rząd Deesis ) starszego XVII wiecznego ikonostasu z poprzedniej cerkwi, jest niestety niedostępna do zwiedzania. Dostępny do zwiedzania jest za to zabytkowy cmentarz wojenny z I woj. świat. Ten i wiele innych cmentarzy wojennych w Beskidzie Niskim zaprojektował znakomity architekt słowacki Dusan Jurkovic.

  • Wisłoka w Kątach
  • cerkiew greckokatolicka pw. św. św. Kosmy i Damiana w Krempnej
  • cmentarz wojenny z I woj. świat. nr. 6 w Krempnej

Z Krempnej żółty szlak wiedzie do Kotani. Na Przeł. Hałbowskiej zbiorowa mogiła i miejsce pamięci pomordowanych Żydów. W lipcu 1942 roku hitlerowscy oprawcy wymordowali tutaj 1250 Żydów przywiezionych z getta w Nowym Żmigrodzie. W Kotani zabytkowa drewniana cerkiew i lapidarium sztuki sakralnej dawnych kamieniarzy. Nagrobki pochodzą z nieistniejących już wsi łemkowskich m.in. Rozstajnego, Żydowskiego, Nieznajowej, Ciechani. Nie ma dwóch identycznych figur Ukrzyżowanego.

  • piękne lasy przy szlaku do Kotani
  • cerkiew greckokatolicka pw. św. św. Kosmy i Damiana w Kotani
  • lapidarium przycerkiewne

Następna dawna łemkowska wieś - Świątkowa Wielka. Przy drodze piękna rzeżba św. Rodziny, niestety figura Matki Bożej uszkodzona. Kilkadziesiąt metrów dalej piękna rzeżba św. Mikołaja. To najbardziej na Łemkowszczyżnie czczony święty.

Kończy się Świątkowa Wlk. zaczynają tereny dawnej, nieistniejącej już wsi Świerzowa Ruska. Przed II woj. św. wieś liczyła 450 mieszkańców. Było tu 66 domów, dwie cerkwie ( greckokatolicka i prawosławna ) i dwuklasowa szkoła z najpierw ukraińskim, potem polskim językiem nauczania. Były pola, łąki i pastwiska. Po wysiedleniu ludności łemkowskiej po wojnie przez pewien czas gospodarzył tu PGR. Ale w latach 60 - tych dolina Świerzówki definitywnie opustoszała. Przyroda objęła tereny dawnej wsi w posiadanie. Tam gdzie dawniej były pola i łąki rośnie las. Zostały tylko ślady dawnej wsi : zdziczałe drzewa owocowe, resztki podmurówek, piwnic, figury i krzyże przydrożne i wreszcie stary cmentarz po drugiej stronie potoku Świerzówka.

  • kamienna tablica z nazwą wsi - tu zaczynała się Świerzowa Ruska
  • cmentarz łemkowski, obok cerkwisko
  • figury i krzyże przydrożne
  • potok Świerzówka

pażdziernik 2020
Gaboltov - Busov - Cigelka - Przeł. Cigelka - Wysowa Zdrój - Blechnarka - Przeł. Wysowska - Przeł. Regietowska - Regietów Wyżny - Rotunda - Zdynia

Zielony szlak ze słowackiego Gaboltova prowadzi na Busov (1002 npm.) - najwyższy szczyt Beskidu Niskiego, stamtąd przez wieś Cigelka na przełęcz o tej samej nazwie. W zasadzie można sobie darować wychodzenie na Busov. Szczyt jest cały zarośnięty, nie ma punktów widokowych. Po drodze przeciętne lasy, sporo nasadzeń. W Cigelce szlak prowadzi koło osiedla cygańskiego, na szczęście cyganie zajęci swoimi sprawami, więc nie było żadnych kłopotów. Ładne panoramy zaczynają się dopiero za wsią, w drodze na przełęcz Cigelka. Stamtąd schodzę na nocleg do Wysowej Zdroju. Następnego dnia rano z grupą turystów, których będę prowadził na tej wycieczce, zwiedzamy zdrojową część Wysowej, po czym jedziemy na przeł. Wysowską. Stąd na przeł. Regietowską jest niespełna 2 godz. drogi.

  • droga na Busov
  • szczyt Busova
  • cerkiew prawosławna pw. św. Michała Archanioła w Wysowej Zdroju
  • pijalnia zdrojowa
  • zabytkowy krzyż w Blechnarce

Z przeł. Regietowskiej schodzimy szlakiem -  drogą przez nieistniejącą już łemkowską wieś Regietów Wyżny. Niewiele zostało po dawnej wsi. Krzyże przydrożne, stary cmentarz łemkowski. Widać gdzie były pola, pastwiska. Domy musiały stać blisko potoku, wzdłuż drogi którą teraz idziemy. Wokół piękne krajobrazy.

  • konie huculskie
  • zabytkowy krzyż
  • potok Regietowka
  • opuszczony cmentarz łemkowski

Boczna ścieżka od szlaku prowadzi nas na stoki Jaworzynki. Znajduje się tam zabytkowy cmentarz wojenny z I woj. świat. zbudowany według projektu słowackiego architekta Dusana Jurkovica.

Schodzimy dalej drogą przez dawną wieś, po niedługim czasie napotykamy główny szlak beskidzki, który prowadzi nas na Rotundę. Na polanie szczytowej chyba najefektowniejszy z cmentarzy wojennych z I woj. świat. zaprojektowanych przez Dusana Jurkovica.

  • droga na Rotundę
  • cmentarz wojenny nr. 51 na górze Rotunda

5 gontyn, wokół krzyże. Na centralnej gontynie inskrypcja w jęz. niemieckim, której tekst i ładne tłumaczenie można przeczytać na tablicy obok cmentarza.

Widać że wszyscy jesteśmy poruszeni widokiem otoczenia i nastrojem tu panującym. W końcu schodzimy do Zdyni, gdzie w miejscowym ośrodku wypoczynkowym mamy zamówiony obiad. Na ścianie jadalni wiszą zabawne plakaty z czasów PRL-u.

Script logo